Kristján Eldjárn

Kristján Eldjárn Þórarinsson (16. júní 1972 – 22. apríl 2002) var íslenskur gítarleikari sem starfaði bæði við klassískan gítarleik og rafgítarleik. Hann fæddist í Reykjavík og lést tæplega þrítugur að aldri. Ferill hans varð stuttur í árum talið, en náði yfir einleik, hljómsveitarstarf, upptökur, útsetningar, kennslu og tónlistarsköpun fyrir sviðs- og miðlaverk. Í skrifum um hann og á vegum minningarsjóðs hans er sérstaklega lögð áhersla á að hann bundist ekki einni tónlistartegund, heldur nýtti menntun sína og færni á ólíkum vettvangi íslensks tónlistarlífs og í samstarfi erlendis.

Hann hóf gítarnám ungur í Tónmenntaskóla Reykjavíkur og Tónlistarskólanum í Reykjavík. Þar lærði hann meðal annars hjá Eyþóri Þorlákssyni og Páli Eyjólfssyni. Síðar nam hann klassískan gítarleik hjá Einari Kristjáni Einarssyni í Tónskóla Sigursveins og lauk þaðan burtfararprófi vorið 1996. Samhliða þessari klassísku leið stundaði hann rafgítarnám við djassdeild Tónlistarskóla FÍH. Þar voru kennarar hans Eðvarð Lárusson, Hilmar Jensson og Sigurður Flosason, og hann lauk burtfararprófi í rafgítarleik vorið 1995. Þessi tvíþætta menntun setti mark sitt á starf hans, þar sem hann kom fram bæði sem klassískur einleikari og sem rafgítarleikari í djass- og tilraunasamhengi.

Árin 1997 og 1998 hélt Kristján til Finnlands í framhaldsnám við Tónlistarháskólann í Turku. Þar stundaði hann klassískan gítarleik hjá Timo Korhonen og lauk einleikara- og kennaraprófi. Nám hans í Turku tengdist einnig samstarfi sem varð hluti af síðari verkefnum hans. Samkvæmt heimildum um dúettinn Helvík höfðu Kristján og finnski slagverksleikarinn Samuli Kosminen kynnst í Finnlandi um miðbik tíunda áratugarins og unnið saman að spunatónlist fyrir gítar og slagverk áður en þeir komu fyrst opinberlega fram sem Helvík haustið 1999.

Sem flytjandi kom Kristján fram með fjölmörgum hljómsveitum og hópum á Íslandi og erlendis. Hann starfaði meðal annars með Fyrirbæri, Dvergaflokknum og Helvík. Haustið 1996 rak hann jafnframt eigið djasstríó með Róberti Þórhallssyni kontrabassaleikara og Einari Val Scheving trommuleikara. Tríóið kom meðal annars fram á RÚREK-djasshátíðinni. Tónlist þess hefur verið lýst sem nútíma gítardjassi og efnisskráin innihélt frumsamið efni. Helvík starfaði hins vegar á sviði þar sem samspil gítars og slagverks, spuni og hljóðrænar áherslur voru í forgrunni.

Kristján sinnti miklu tónleikahaldi á síðari hluta tíunda áratugarins. Á árunum 1996–2000 hélt hann nærri tuttugu einleikstónleika víða um land og flutti jafnframt yfir 130 skólatónleika, meðal annars í verkefninu Tónlist fyrir alla. Fyrstu einleikstónleika sína að loknu námi hélt hann í Listasafni Sigurjóns Ólafssonar 7. júlí 1998. Í umsögn Jóns Ásgeirssonar tónskálds í Morgunblaðinu tveimur dögum síðar voru tónleikarnir metnir sem sterkt frumraunarskref sem setti hann þegar meðal fremstu gítarleikara landsins. Slík viðbrögð endurspegla þá athygli sem einleikur hans vakti á þessu tímabili.

Hljóðfæraleikur var aðeins einn þáttur í starfi Kristjáns. Hann lék inn á fjölmargar hljómplötur, vann að útsetningum og stjórnaði upptökum. Hann samdi einnig og eða lék tónlist fyrir leikverk, danssýningar, kvikmyndir, sjónvarpsþætti og auglýsingar. Meðal skjalfestra samstarfsverkefna er Ljóð, hljóð og óhljóð, þar sem faðir hans, rithöfundurinn Þórarinn Eldjárn, les eigin ljóð við spunakenndan gítarleik Kristjáns. Verkið var gefið út árið 2003, eftir lát gítarleikarans, og varð þar með varðveitt dæmi um samstarf þeirra og um nálgun hans að tengingu tónlistar, texta og spuna.

Kristján lést 22. apríl 2002. Eftir andlát hans stofnuðu ættingjar, vinir og samstarfsfólk Minningarsjóð Kristjáns Eldjárns gítarleikara. Sjóðurinn hefur veitt styrki til efnilegs tónlistarfólks og afreksfólks í tónlist frá 2007 og hefur þannig tengt nafn hans áframhaldandi stuðningi við íslenskt tónlistarlíf. Árið 2012 gaf sjóðurinn út Gítarmaður, með upptökum frá tvennum burtfarartónleikum Kristjáns; útgáfan varð síðar aðgengileg á streymisveitum. Starf sjóðsins hélt áfram árið 2026, þegar Davíð Þór Jónsson var meðal styrkþega hans. Arfleifð Kristjáns birtist því bæði í varðveittum upptökum og í sjóði sem styður nýjar kynslóðir tónlistarfólks.